Türkiye Mimar ve Mühendisler Odası Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası Diyarbakır Şubesi, binalarında "Sur içi gözlem ve öneriler" konulu basın toplantısı düzenledi.

Mimarlar Odası Eşbaşkanı Şilan Mızrak, binlerce yıllık tarihi geçmişe sahip Sur içinin Mezopotamya'nın en eski yerleşim alanlarından biri olduğunu söyledi. Şilan Mızrak, “Farklı kültür ve inançların bir arada, uyum içinde yaşadığı Sur içinde, bu medeniyetlere ait onlarca tarihi yapı ve eserin büyük bir kısmı günümüze kadar korunarak varlığını sürdürmüştür” dedi.

TAHRİBATLAR ORTAYA ÇIKIYOR
Şilan Mızrak, “Kentin büyüyüp dönüşmesine rağmen yapısal özgünlüğünü büyük oranda koruyabilmiş Sur içi, bu niteliği sayesinde hem kentli hem de kent dışından gelen ziyaretçiler tarafından çok yoğun bir ilgiyle ziyaret edilmektedir. Ancak bu ilginin artması, birçok kentsel sorunu da beraberinde getirmiştir. Özellikle son dönemlerde, tarihi ve kültürel miras alanı olan Sûr içinde yapısal sorunlar gittikçe artmaktadır. Gerekli müdahaleler yapılmamakta ve süreçler ağır işlemektedir. Bu durum Sur içindeki tarihi dokuda telafisi mümkün olmayan tahribatlara yol açmakta ve sosyal yaşamı da olumsuz etkilemektedir” ifadelerini kullandı.

Şilan Mızrak, kentin özgün kimliğini en iyi şekilde korumak ve yansıtabilmek amacıyla yürütülen gözlem ve çözüm önerilerini paylaştı:

“*Suriçi’ndeki tarihi ve yakın dönem hafızanın korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması için somut koruma ve belgeleme çalışmaları ivedilikle yapılmalıdır. Hızlı adımlar atılmalı.

* Tarihi şehir merkezinde gerçekleştirilecek tüm planlama ve uygulamalarda KAİP (Koruma amaçlı imar planı) esaslarına uyulmalı ve koruma ilkelerini zedeleyecek müdahalelerden kaçınılmalıdır.

*Tarihi Kent Surları ve burçlarındaki restorasyon çalışmaları bilimsel koruma ilkelerine uygun olarak tamamlanmalı ve yapıların düzenli bakımı yapılmalıdır.

*Kültürel miras değeri taşıyan tescilsiz tarihi yapıların alan çalışmaları yapılmalı ve tescil başvuruları resmi olarak başlatılmalıdır.

*Yıkılmış veya bir bölümü ayakta kalan tarihi yapıların özgün nitelikleri korunarak restorasyonu yapılmalı ve yeniden işlevlendirilmelidir.

*Tarihi dokuya zarar veren kontrolsüz yapılaşmalar engellenmeli; tüm yeni müdahaleler koruma ilkeleri doğrultusunda yapılmalıdır.

*Tarihi yapıların özgün sokak dokusu ve geleneksel yapı cepheleri korunmalı; bu bütünlüğü bozacak müdahalelere izin verilmemelidir.

*Sur ve burçlarda devam eden veya durdurulan restorasyon alanlarında; görüntü kirliliği oluşturan, yaya ve çevre güvenliği sorunu yaratan iskele ve sac perde uygulamalarına yönelik kalıcı çözümler geliştirilmelidir.

*Yayaların kamusal alan kullanımını engelleyen kaldırım işgalleri durdurulmalı; sokak ve kaldırımların güvenli, konforlu ve kesintisiz erişilebilirliği sağlanmalıdır.

Ticari işletmelerin dükkân önündeki kamusal araç park alanlarını özel mülk gibi kullanmalarının önüne geçilmeli; araç park düzeni adil, şeffaf ve denetlenebilir şekilde sağlanmalıdır.

*Ana akslardaki araç trafiği minimize edilmeli; yaya öncelikli ulaşım modelleri ve kamusal mekân düzenlemeleri bütüncül bir yaklaşımla hayata geçirilmelidir.

*Otopark sorununu çözmek amacıyla, sur dışında belirlenecek uygun noktalarda toplu otopark alanları planlanmalı ve erişimi destekleyen ulaşım çözümleri geliştirilmeli.

*Özellikle tur şirketlerine ait araçların giriş-çıkış güzergâhları, yolcu indirme-bindirme noktaları ve park yerleri planlanarak ulaşım düzeni ve yaya güvenliği sağlanmalıdır.

*Cadde ve sokak aydınlatmalarındaki yetersizlikler giderilerek, kamusal alanın mekânsal konforu artırılmalıdır.

* İşletmelere yönelik rutin hijyen denetimi ve çevre temizlik programları yapılarak kamusal sağlık düzeyi artırılmalıdır.”

ÇALIŞTAY ÇAĞRISI
Mevcut kentsel sorunlara yönelik hızlı, etkili ve sürdürülebilir çözümler geliştirmek amacıyla Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Sur Belediyesi, TMMOB Diyarbakır İKK ve kentin ilgili dinamiklerinin katılımının sağlayacağı ‘Sur’ çalıştayının düzenlenmesi çağrısında bulunan Şilan Mızrak, “Mimarlar Odası olarak tespit ettiğimiz bazı sorunları ve bunlara yönelik çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaşırken, bu kentin hepimizin ortak yaşam alanı olduğunu vurguluyor ve katkı beklenen tüm çalışmalarda yer almaya hazır olduğumuzu belirtiyoruz” diye konuştu.

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Yaralı, olay yerinde yapılan ilk müdahalenin ardından ambulansla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Mazlum G., hastanede yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Olayla ilgili başlatılan inceleme sürüyor.

İsmi öğrenilemeyen esnafın ateş açması sonucu sürücü ağır yaralanırken, araç kaldırıma çıkıp ağaca çarparak durabildi.

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Yaralı olay yerinde yapılan ilk müdahalenin ardından ambulansla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alınırken, saldırganın yakalanması için geniş çaplı çalışma başlatıldı.

Denetimlerde seyyar satıcıların ve bazı iş yerlerinin ürünlerini yaya geçiş alanlarına taşıması engellenirken, işgallerin kaldırılmasıyla birlikte kaldırımlardaki sarı yaya yönlendirme çizgileri yeniden görünür hale geldi. Böylece kaldırımlar yeniden vatandaşların kullanımına açıldı.

ESNAFTAN DENETİMLERE DESTEK
Gazi ve Melik Ahmet caddelerinde faaliyet gösteren esnaflar, kaldırım işgallerine yönelik denetimlerin ardından yaya ulaşımının rahatladığını belirterek uygulamadan memnun olduklarını ifade etti. Esnaflar, seyyar satıcılar için alternatif alan oluşturulmasının hem esnafı hem de satıcıları mağdur etmediğini, kaldırımların yeniden yayaların kullanımına açılmasıyla birlikte vatandaşların ve müşterilerin daha rahat hareket edebildiğini dile getirdi. Bölge esnafı, zabıta ekiplerinin düzenli denetimlerinin ve temizlik çalışmalarının Sur ilçesine daha düzenli ve temiz bir görünüm kazandırdığını belirterek Büyükşehir Belediyesinin çalışmalarını desteklediklerini ifade etti.

DENETİMLER SÜRECEK
Öte yandan büyükşehirden yapılan açıklamada, daha düzenli, temiz ve yaşanabilir bir kent oluşturulması amacıyla kaldırım işgallerine yönelik denetimlerin ve çevre temizliği çalışmalarının kent genelinde sürdürüleceğini bildiririldi. Açıklamada ayrıca Tarihi ve kültürel dokusuyla yıl boyunca çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan ilçede cadde, sokak ve ortak kullanım alanlarının her gün detaylı şekilde temizleneceği ifade edildi. Sur'un daha düzenli, temiz ve yaşanabilir bir görünüme kavuşturulmasının hedeflendiği kaydedildi.

Kentin en işlek noktalarında yer alan bu iki tarihi caminin lavabo ve tuvalet ücretlerinde tarife değişikliğine gidildi.

10 LİRADAN 15 LİRAYA ÇIKTI

Ziyaretçilerin ve bölge esnafının sıklıkla kullandığı cami tuvaletlerinde yaklaşık üç gün önce fiyatlar güncellendi. Daha önce 10 lira olarak uygulanan kullanım ücreti, yapılan son düzenlemeyle birlikte 15 liraya yükseltildi.

Olay, Sur ilçesi Çarıklı Mahallesi’nde meydana geldi. Seyir halindeki araçta bilinmeyen bir nedenle yangın çıktı. Haber verilmesi üzerine olay yerine itfaiye ekipleri sevk edildi. Ekiplerin müdahalesi ile söndürülen yangında ölen ya da yaralanan olmazken, araç kullanılamaz hale geldi.
Yangının çıkış nedeni araştırılıyor.

Hava sıcaklığının yükselmesiyle birlikte havuza akın eden çocuklar, ortaya renkli görüntüler çıkardı. Yoğunluk nedeniyle oluşan manzara, Antalya sahillerini aratmadı.

Kentte yaz sıcaklarından bunalan çocuklar, tarihi havuzda hem serinledi hem de eğlenceli anlar yaşadı. Vatandaşların da ilgi gösterdiği Anzele Havuzu, sıcak havalarda tehlikeye rağmen Diyarbakırlı çocukların en çok tercih ettiği noktalardan biri olmayı sürdürüyor.

Hava sıcaklığının 40 dereceyi aştığı Diyarbakır'da sıcaktan bunalan yerli turistler ve vatandaşlar, serinlemek için klimalı camilere sığındı. Tarihi Ulu Cami'de hem namaz saatini bekleyenler hem de gezilerine ara veren ziyaretçiler serin ortamda dinlenmeyi tercih etti.

İstanbul'dan gelen Eyüp Bağcı, dışarıdaki bunaltıcı sıcak nedeniyle Sur ilçesinde bulunan Ulu Cami'ye girerek bir süre dinlendiklerini belirtti.

Mardin'den gelen Muhammet Karaaslan ise hem tarihi camiyi ziyaret etmek hem de serinlemek için burada mola verdiklerini söyledi.

Gülsever, söz konusu sorunun giderilmesi için cami girişlerinde ziyaretçilere uygun kıyafet temin edilmesi ve gerekli tedbirlerin vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

“AYASOFYA'DA OLDUĞU GİBİ…”
Gülsever, “Ayasofya'da olduğu gibi uygun kıyafet temin edilerek gerekli düzenlemeler vakit kaybedilmeden hayata geçirilmelidir. İbadet edenlerle ziyaretçilerin karşı karşıya gelmemesi ve mabetlerimizin manevi atmosferinin korunması için yetkilileri göreve davet ediyor, sürecin takipçisi olacağımızı ifade ediyoruz.”

Vatandaşlar, sıcak havalarda susuzluklarını gidermek ve serinlemek için buz gibi meyan şerbetine yönelirken, şerbet satıcıları da yoğun talep nedeniyle işlerinde artış yaşandığını belirtiyor. Geleneksel lezzetleriyle bilinen Diyarbakır'da meyan kökü şerbeti, yazın en çok aranan doğal içeceklerinden biri olmaya devam ediyor.

Sur ilçesi Gazi Caddesinde meyan kökü şerbeti satışı yapan Ali Baturay, meyan kökü şerbetinin her derde deva olduğunu dile getirdi. Baturay, "Mide hastalıkları, böbrek hastalıkları, bağırsak hastalıkları için bire birdir. İştahı açar ve iltihabı kurutur. Günde 20 bardak su ile 2 bardak meyan kökü eş değerdir" dedi.

“25 YILDIR KAPSAMLI ÇALIŞMA YAPILMADI…”
Bölgede faaliyet gösteren esnaf, halin uzun yıllardır bakım ve onarım görmediğini belirterek yaşanan sorunların çözülmesini istedi. Esnafın iddiasına göre, yaklaşık 25 yıldır kapsamlı bir çalışma yapılmayan alanda fiziki yapıların yıprandığı, çevre düzeninin bozulduğu ve çeşitli sorunların ortaya çıktığı ifade edildi. Ayrıca bazı hurdacıların bölgede faaliyet göstermesinin halin görüntüsünü ve işleyişini olumsuz etkilediği öne sürüldü.

KENTİN HAFIZASI, UNUTULDU
Tarihi geçmişiyle kentin ticari hafızasında önemli bir yere sahip olan eski halin korunması gerektiğini vurgulayan esnaf, alanın yeniden düzenlenerek daha işlevsel hale getirilmesini talep etti. Tarihi çarşının mevcut durumunun hem esnafı hem de ziyaretçileri etkilediğini belirten bölge sakinleri, ilgili kurumların gerekli incelemeleri yaparak çözüm üretmesini beklediklerini ifade etti. Yetkililere çağrıda bulunan esnaf, tarihi yapının korunması ve eski canlılığına kavuşturulması için çalışma yapılmasını istedi.

ESKİ HAL ESNAFINDAN YETKİLİLERE ÇAĞRI
Halin 25 yıllık esnafı Bager Günden, eski sebze halinin yıllardır ihmal edildiğini belirterek yetkililere çağrıda bulundu. Yaklaşık 20 yıldır bölgede asfalt, parke ya da çevre düzenlemesi yapılmadığını söyleyen Günden, bozuk yollar, toz, çöp ve yağmurda yaşanan su baskınlarının esnafı mağdur ettiğini ifade etti. Meydanın üç hurdacı tarafından düzensiz şekilde kullanıldığını ve çöplerin ortak alana bırakıldığını dile getiren Günden, bu durumun hem çevre kirliliğine hem de esnaf arasında gerginliğe yol açtığını belirterek yetkililerin bir an önce müdahale etmesini istedi.

Diyarbakır’da Urfa Kapı karşısındaki Eski Hal esnafı:

“Surların yanında böyle bir çöp meydanı normal değil…” pic.twitter.com/o4vKrgTTBZ

— Mücadele (@MucadeleGzt) June 30, 2026

Mahallede bulunan boş bir arazi, bölgede çöp konteyneri bulunmaması sebebiyle adeta resmi bir atık boşaltım alanına dönüştü. Vatandaşlar evsel atıklarını bu alana bırakırken, biriken çöpler hem kötü kokuya hem de salgın hastalık riskine kapı aralıyor.

ÇÖP KONTEYNERİ YOK: VATANDAŞ İSYAN ETTİ

Şubat ayından bu yana çalınmadık kapı bırakmayan mahalle sakinleri, alanın temizlenmesi ve sokağa çöp konteyneri yerleştirilmesi için defalarca Sur Belediyesine başvurdu.

Ancak yerel yönetimden her seferinde "konteyner bulunmadığı" yönünde bir gerekçeyle olumsuz yanıt alındı.

Yaşanan mağduriyetin büyümesi üzerine yapılan son iki resmi başvuruya ise belediyeden "bölge temizlendi" şeklinde geri dönüş yapıldı. Gerçek ise belediyenin iddia ettiğinden çok farklı bir tabloyu gözler önüne seriyor.

Söz konusu araziye uğrayan ne bir temizlik ekibi oldu ne de ortadaki çöpler kaldırıldı; alan hâlâ ilk günkü gibi yığınlarla dolu vaziyette bekliyor.

Aylardır bireysel imkanlarıyla çözüm arayan ancak her defasında bürokratik engellere ve asılsız bilgilendirmelere toslayan mahalle halkı, yetkililerin tavrına tepki göstererek seslerinin artık duyulmasını istiyor.

KIŞLIK PEYNİR MESAİSİ BAŞLADI
Bu yıl bölgede yağışların bol olmasıyla birlikte meralar yeşil kaldı, hayvanlar daha uzun süre otlaklarda beslendi. Otlakların verimli geçmesi süt üretimini artırdı, bunun da peynir fiyatlarının geçen yıla göre büyük oranda sabit kalmasına katkı sağladığı öğrenildi. Pazarlarda ve süt ürünleri satış noktalarında hareketlilik yaşanırken, vatandaşlar kışlık peynir ihtiyaçlarını karşılamak için alışverişlerini sürdürüyor.

PEYNİRİN KİLO FİYATI 300 TL’DEN BAŞLIYOR
25 yıldır soğuk hava deposu işleten işletme sahibi Engin Dinç, mart aylarında peynir alımlarının başladığını ve ağustos ayına kadar soğuk hava depolarında muhafaza edikten sonra tüketildiğini anlattı. Dinç, "Bazen 9-10 hatta 11’inci aya kadar bile bekleten oluyor. Bahar ayında peynir ucuz ve kalitelidir. Kalitesinden ve uygun fiyatlı olmasından dolayı vatandaşlar bu yöntemi uyguluyor. Kış aylarında aynı lezzette peynir bulunmaz. Şuanda peynir fiyatları 300-350 lira arasında değişiyor. 300 lira olan peynirler Muş, Erzurum, Karlıova’dan gelen peynirlerdir. 350 lira verilen peynirlerde orijinal Karacadağ peynirlerimizdir. Karacadağ peyniri daha yağlı ve güzel olduğu için 50 TL fiyat farkı vardır. Soğuk hava deposu fiyatı ise boy farkına göre 400-750 lira arasında değişiyor. Bu yıl işler çok iyidir. Yağışlar bol olduğu için süt de boldu, peynir de boldu. Fiyat aynı kaldı bu yüzden alımda bol oldu. Eğer bu yıl yağışlar az olsaydı peynir kilogramı 450-550 lira arasında olacaktı. Bu da alım gücünü zorlaştıracaktı. Soğuk hava depomuzun kapasitesi 13 bin bidon alacak şekildedir. Şuan kapasiteye yaklaşmış durumdayız" dedi.

SOĞUK HAVA DEPOSUNDA MUHAFAZA EDİLİYOR
Tarihi Sur ilçesinde peynirciler pazarı esnaflarından Ömer Aybak ise köylerden peynirleri hazırlayıp getirdiklerini söyledi. Aybak, "Köyde hazırladığımız peynirleri tenekelerimiz var onlara dolduruyoruz, tuzunu, suyunu ayarlayıp soğuk hava deposuna gönderiyoruz. 3-4 veya 5’inci ayda bu işlemi yapıyoruz. 8-9 veya 10’ncu aya kadar soğuk hava deposunda muhafaza ediyoruz. Daha sonra kış aylarında çıkarıp kışlık hazırlığı yapamayan müşterilerimize sunuyor. Kış hayvanlar dışarı çıkamıyor. Kaldıkları yerde saman ile besleniyorlar. Saman peynirini de bizim vatandaşlar tüketmiyor. Ot peyniri ile saman peyniri arasında çok fark var. Ot peyniri daha yağlı daha dolgun oluyor. Mesela salamura dediğimiz peynirimiz kışın yapılmıyor. Yazın tek var. Yaz aylarında da yenmiyor taze olduğu için. Dinlenmesi lazım. Bu yüzden vatandaşlarımız yazın soğuk hava deposuna koyuyor kışında tüketiyor. Kış aylarında daha pahalı oluyor fiyatlar. Şu an 250 ile 280 lira arasında olan peynir kış aylarında ise 450 ile 500 lira arasında satılmaktadır" diye konuştu.

CİĞER PARTİSİ
İşletmenin ustası Onur Erdin, Anzele Parkına geldiklerini, sıcak havada yüzen çocukları sevindirmek için ciğer partisi düzenlediğini söyledi. Yaklaşık 100 kilo ciğer pişirdiklerini belirten Erdin, "Porsiyon olarak rahat 500 porsiyon. Çocuklar sevinsin diye bunu yaptım. Sıcakta ocak başında olmak zor. Hem havanın sıcak olması, birde ateşin ısısı olması bizler için çok zor oluyor" dedi.

“SUDA YÜZDÜK, ACIKTIK CİĞER YEDİK”
Çocuklardan Hamza Çelik, ciğer yapıldığını, çok güzel olduğunu belirterek "Ama çok kalabalıktı. Suda yüzdük, acıktık ciğer yedik" ifadelerini kullandı.

Çevredekilerin ihbarı üzerine ihbarla olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırılan Ali Tanrıverdi, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Olaya ilişkin başlatılan soruşturma kapsamında olaya karıştıkları tespit edilen 2 kişi yakalanarak, çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı.

Durumu fark eden aile, 112 Acil Çağrı Merkezi’ne haber verdi. İhbar üzerine olay yerine sağlık ekipleri ile jandarma sevk edildi.

YAŞAMINI YİTİRDİ
Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde, hareketsiz halde bulunan Fırat K.’nin hayatını kaybettiği belirlendi. Fırat K.’nin cenazesi, otopsi işlemlerinin ardından köyünde toprağa verilirken, gencin henüz bilinmeyen bir nedenle yaşamına son verdiği öğrenildi.

Gencin ölümü ailesini ve köy halkını yasa boğarken, olayla ilgili inceleme sürüyor.

BÖLGEDEKİ ÖLÜMLER TEDİRGİN EDİYOR
Öte yandan, son dönemde Diyarbakır’da Dicle, Hani ve Eğil ilçelerini birbirine bağlayan üçgen içerisinde yer alan Têrkan bölgesinde gençlerin yaşamlarına son verme vakalarının artması, bölge halkı arasında endişe ve tedirginliğe neden oluyor.

YERİNDE İMHA EDİLDİ
Operasyonda, 6 sektörel alanda ve su debisinden kaynaklı meydana gelen adacıklar civarında 23 farklı alandan 12 bin 174 kök kenevir bitkisi ele geçirilerek bu bitkilerin yerinde imhası yapıldı. Ele geçirilen bitkilerin imhası ile 2 bin 435 kilo skunk/esrar maddesinin üretiminin önüne geçildiği bildirildi.

Edinilen bilgilere göre, iki farklı noktada gerçekleştirilecek düzenleme sonrasında İç Kale'ye araç giriş çıkışları sınırlandırılacak. Uygulamanın tamamlanmasıyla birlikte bölgenin büyük ölçüde yaya öncelikli bir alan haline getirilmesi hedefleniyor.

Çalışmaların kısa süre içerisinde tamamlanması beklenirken, mantar bariyer sisteminin devreye alınmasının ardından İçkale'ye yönelik araç ulaşımında yeni bir dönem başlayacak.

Ani vefat haberi mahallede büyük üzüntüye neden olurken, Sezgin düzenlenen cenaze töreninin ardından sevenlerinin gözyaşları arasında köy mezarlığında toprağa verildi.

AK Parti Diyarbakır Milletvekili Galip Ensarioğlu, Alçık (Fıdela) Mahallesi’nde kurulan taziyeyi ziyaret ederek Sezgin ailesine başsağlığı dileklerini iletti. Ensarioğlu, ziyaretin ardından yaptığı paylaşımda, “Hakkın rahmetine kavuşan Sur Alçık (Fıdela) Mahallesi Muhtarı merhum Hasan Sezgin’in ailesine taziye ziyaretinde bulunduk. Merhuma Allah’tan rahmet, kederli ailesine ve yakınlarına başsağlığı ve sabır diliyorum.” ifadelerini kullandı.

İHALE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NDE!
Surlardan sorumlu Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Bölge Müdürlüğü, Keçi Burcu restorasyon işlemlerinin Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütüldüğü bildirildi.

BÜYÜKŞEHİR’DEN AÇIKLAMA!
Büyükşehir’den edinilen bilgilere göre ise, kayyum döneminde yapılan ihale sonrası surların derz dolgularının aslına uygun şekilde yapılmadığı ve yüklenici firmayla yaşanan ihtilafın yargıya taşındığı belirtildi. Keçi Burcu’ndaki restorasyon çalışmalarının mahkeme kararının ardından tamamlanarak yeniden ziyarete açılması bekleniyor.

Öte yandan Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü’nün büyüleyici manzarasını terasından izleme imkânı sunan Keçi Burcu’nun kapalı olması Diyarbakır turizmini de etkiliyor.