Diyarbakır Masalları(5)

Diyarbakır Masalları Hakkında Değerlendirme: Diyarbakır’da anlatılan yukarıdaki 3 masalı inceleyecek olursak; ilk masalın zincirleme bir masal olduğunu söyleyebiliriz. Gülendam’ın hikayesinden sonra masal, Gül Handan’ın hikayesine dönüşmüştür. Kızın gözünden akıttığı inci, mercanlar olağanüstü motiflerdir. İkinci masal; Kırk yalanı ve kurbağa ile Prens masalı olan son masal asıl halk masalları arasında değerlendirilebilir. İlk masalda başlangıç formeli olmamakla birlikte sonunda Kırk gün kırk gece formeliyle bitirilmiştir. İkinci ve üçüncü masalda ise "bir varmış bir yokmuş” formeliyle başlayıp sonunda formel kullanılmadan bitirilmiştir. Diyarbakır Efsaneleri Efsane kelimesi Türkçeye Farsçadan geçmiş bir kelimedir. Efsane eski çağlardan beri söylenegelen, olağanüstü varlıkları, olayları konu edinen hayalî hikâyelerdir. Halk edebiyatının anlatmaya dayanan türleri arasında yer alan efsaneler, "dinî, inandırıcı ve olağanüstü” özelliklere sahip kısa hikâyelerdir. Bu yazıda Diyarbakır’da anlatılan 11 efsane örneğine yer verilmiştir. Bu içeriğe daha fazla efsane örneği eklenmesini isterseniz yorumlarda belirtebilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz. Efsanelerde yer alan olayların gerçeğe dayandığı kabul edilir; süsten uzak olan efsane anlatımlarında kişi ve zamanla ilgili bazı bilgiler verilir. Efsanelerde halkın özlemleri, dünya görüşü ve ideal insan tipi diğer edebi türlerden daha kesin ortaya konur. Efsanelerin hemen hepsinde ortak bir hususiyet olarak insanların doğruluktan ayrılmamaya davet edilmesi olduğu söylenebilir. Efsaneler, kişi, yer ve olaylar hakkında anlatılırlar. Anlatılanların inandırıcılık özelliği vardır. Genellikle kişi ve olaylarda olağanüstü olma özelliği görülür. Efsanelerin belirli şekilleri yoktur. Kısa ve konuşma diline yer veren anlatmalardır. Şubat ayında evde biri ismini çağırır ve kalkıp kapıyı açtığında şubat diye bilinen cinler ev halkından birini özellikle de yeni doğum yapmış lohusa kadınları, küçük çocukları veya genç kızlardan birini alıp boğmak için götürürlermiş. Hatta Şubat küçük çocukları kaçırmasın diye evin kapıları kilitlenirmiş.