Diyarbakır tarihi hakkında; Dicle ve Fırat vadileri arasında kalan Mezopotamya, dünyanın ilk büyük imparatorluklarının doğuşuna şahitlik etmiştir. Diyarbakır’ın tarihi MÖ 1500’lü senelerde Hurri Krallığı ile başlayıp, Urartular, Asurlular, Persler ve Selevkoslar ile devam etmiştir.

MS 115 senesinde Romalıların eline geçen şehir, birçok kez el değiştirdi. 639 senesinde ise Beni Bakr’ın Arap kabilesi burayı ele geçirmiş ve Bakr Krallığı’ndan yola çıkarak  buraya “Diyer Bekir” demişlerdir.

Bilet bilet bayi sitesinde yer alan habere göre; Sonraki birkaç yüzyıl ise şehir Şah İsmail’in kurmuş olduğu Safeviler tarafından yönetilmiştir. 1515 senesinde şehri Osmanlılar ele geçirmiştir. Uzun yıllar boyunca Anadolu, Suriye ve İran’dan gelen istilacılar şehri bir türlü rahat bırakmamıştır.

Diyarbakır’ın en ünlüleri; Diyarbakır tarihi ve doğal güzellikleri ile Doğu Anadolu Bölgesi’nin en önemli şehirlerinden biri olmuştur. Özellikle tarihi açıdan sahip olduğu derinlik, onu diğer şehirlerden çok farklı ve özel kılmaktadır. Bu tarihi noktaların en ünlüleri ise kuşkusuz muhteşem kapılara sahip olan ve uzaydan görülebilen nadir insan yapılarından biri olan surlar ve Diyarbakır Kalesi‘dir.

Diyarbakır gezi tavsiyesi; Diyarbakır için 1 veya en fazla 2 günlük bir gezi planı yeterli olacaktır. Daha fazlası sizi sıkabilir. Genel anlamda medyadaki kadar curcunalı ve tehlikeli bir yer olmasa da özellikle Bağlar ve Suriçi bölgelerinde çok cüretkar olmamakta ve temkinli davranmakta fayda var.

Müzekart; Eğer Müzekart‘ınız varsa Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’ni ücret ödemeden ziyaret edebilirsiniz. Şayet rotanızda sadece Diyarbakır varsa sırf bu şehir için Müzekart çıkartmanız çok da mantıklı olmayacaktır.

Hanlar ve Kervansaraylar

1. Tarihi Hasan Paşa Hanı

Kitap Mezadı Hasanpaşa

Burası neresi? Diyarbakır tarih yerler listemizdeki önemli yerlerden biri olan Sokullu Mehmet Paşa’nın oğlu Vezirzade Hasan Paşa tarafından yaptırılan ünlü Hasan Paşa Hanı, uzun bir dönem tüccar hanı olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise çeşitli restore çalışmalarından geçirilerek Diyarbakır’ın en önemli tarihi turistik noktalarından biri haline getirilmiştir. Kitabesine göre hanın 1572-1575 yılları arasında inşa edilmiştir. Hanın inşası sırasında Hasan Paşa başka bir göreve gönderilince hanın tamamlanması vazifesini Vali Osman Paşa gerçekleştirmiştir.

Handa birçok oda ve yaklaşık 500 atın tutulabileceği büyüklükte iki adet ahırın bulunduğu belirtilmektedir. Hanın doğusunda, güneyinde ve ana cephesinde olmak üzere toplamda 3 kapısı bulunmakta ve bu üç kapıda da kitabesi bulunmaktadır. Bir avlunun etrafında iki katlı yükselen han, dikdörtgen bir planla yapılmıştır. İki farklı rengin sıralı bir şekilde kullandığı yapı, oldukça estetik bir görünüm sunmaktadır ve yapıyı daha yüksek göstermektedir. Büyüklüğü ile Deliller Hanı’ndan sonraki ikinci büyük han olma özelliğini taşımaktadır.

Neden gitmeliyim? Pek çok dükkan ve kahvenin yer aldığı Hasan Paşa Hanı’nı ziyaret etmenizi tavsiye ederiz. Hanın eskiden ahır olarak kullanılan bölümünün bir kısmı günümüzde restoran olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Kalan kısmı ise kitapevi olarak hizmet vermektedir. Bu özellikleri hanı, günümüze hem tarihi hem de keyifle bir şeyler yiyip içebileceğiniz yer haline getirmiştir. Yerli halk ve şehri ziyaret edenler, hanı genellikle kahvaltı yapmak için tercih etmektedir.

Diyarbakır Büyükşehir’den çocuklara sürpriz! Ücretsiz olacak Diyarbakır Büyükşehir’den çocuklara sürpriz! Ücretsiz olacak

•             Adres: Dabanoğlu, Marangoz Sk. No:5, 21300 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: 07:00 – 21:00

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

2. Deliller Hanı

Burası neresi? Halk arasında Hüsrev Paşa Hanı olarak bilinen Deliller Hanı, günümüzde otel olarak hizmet vermektedir ve Diyarbakır’ın en önemli tarihi yerleri arasında dikkat çeken yapılardan biridir. 1527 senesinde arkasında bulunan cami ve medrese ile kompleks bir yapı olarak şeklinde inşa edilmiştir. 1990 senesinde restore edilerek, iki katlı ve 120 yataklı turistik bir otel olarak hizmet veren yapı Hüsrev Paşa’nın talimatıyla yaptırılmıştır. Geçmişte Osmanlı hükümdarlarının sefere uğurlandığı yer olması nedeniyle tarihi açıdan ayrı bir öneme sahiptir. Siyah bazalt ve beyaz mermer taşı kullanılmıştır.

Neden gitmeliyim? Dilerseniz bu tarihi hanı, konaklama seçeneği olarak değerlendirebilirsiniz. Han içinde hizmet veren restoran ise otel müşterilerinin yanı sıra dışarıdan gelen ziyaretçilere de hizmet vermektedir. Yeme içme seçeneği olarak da bu seçeneği düşünebilirsiniz. Hanın caddeye bakan kısmında bulunan dükkanlar ise ziyaretçiler için alışveriş olanağı sunmaktadır.

•             Adres: Cemal Yılmaz, 21200 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: Gün boyu

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

3. Sülüklü Han

diyarbakır sülüklü

Burası neresi? Sülüklü Han’ın hikayesi ilginçtir. Zamanında Han içinde bulunan bir kuyudan, dönemin doktorları tarafından şifa amaçlı sülükler çıkarılırmış. Böyle olunca, hanın adı da “Sülüklü Han” olarak kalmıştır. Hanilioğlu Mahmut Çelebi ve kız kardeşi Atike Hatun tarafından 1683 yılında yaptırılan han, şimdilerde kafe olarak hizmet vermektedir.

Sülüklü Han, 2010 senesinde restore edilerek şehir turizmine kazandırılmış önemli hanlardan biridir. Geçmişte hanın üst kısmı ziyaretçilerin konaklaması için, alt kısmı ise hayvanların dinlenmesi amacıyla ahır olarak kullanılmıştır.

Neden gitmeliyim? Mistik bir havası olan han içinde hizmet veren kafe, bir şeyler yemek ve içmek için değerlendirilebilecek önemli noktalar arasında bulunmaktadır. Mekanın özellikle Türk kahvesinin çok methedildiğini belirtmek isteriz.

•             Adres: Savaş, Değer Sk., 21200 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: 08.00-00.00

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

Camiler

4. Hazreti Süleyman Cami

hz. süleyman cami-1

Burası neresi? Diyarbakır’ın sur ilçesinde yer alan tarihi camilerden biri olan Hz. Süleyman Cami, 1155-1160 yılları arasında Nisanoğlu Ebul Kasım tarafından yaptırılmış. Nasiriye Kale Camii ve Murtaza Paşa Camii olarak da anılan yapı, Selçuklu tarzında bir plana sahip iken mimarisi Arap esintileri taşımaktadır.

1631-1633 yılları arasında cami ve yanındaki Meşhed kısmı Vali Silahtar Murtaza Paşa tarafından tadilattan geçirilmiştir. Caminin batı kısmındaki namazgah, çeşme ve türbe de dikkat çeken noktalar arasında bulunmaktadır. Caminin kuzey kısmında da bir türbe ve çeşme yer almaktadır.

Neden gitmeliyim? Hz. Ömer zamanında Diyarbakır’ın fethinin bu noktadan başlamış olması ve 21 sahabenin yatmış olduğu Meşhed ise yapının manevi atmosferini daha üst noktalara taşımaktadır.

•             Adres: Cevat Paşa, Hz. Süleyman Cd., 21300 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: Gün boyu

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

5. Kurşunlu Cami

Burası neresi? UNESCO tarafından koruma altına alınan tarihi yapılardan biri olan Kurşunlu Cami, Sur ilçesinin en eski tarihi eserlerinden biridir. Geçirdiği yangın sonucu restore çalışmalarına giren cami “Fatih Paşa Camii” olarak da bilinmektedir. Osmanlı tarafından Diyarbakır’a atanan ilk vali olan Bıyıklı Mehmed Paşa tarafından 1516-1520 yılları arasında yaptırılmıştır.

Cami, Fatih Mahallesi’nde bulunmaktadır ve kubbesini örten kurşun nedeniyle “Kurşunlu Cami” ismiyle anılmaktadır. Ana kubbenin etrafında 4 adet küçük kubbe de bulunmaktadır ve bu cami planı, Mimar Sinan ile özdeşleşmiş, adeta onun imzası haline gelmiştir. Caminin son cemaat yeri ise yedi kubbeli olarak inşa edilmiştir.

Neden gitmeliyim? 500 yıllık bu tarihi yapı, Osmanlı’nın Diyarbakır’da yapmış olduğu ilk mimari yapı olması nedeniyle ayrı bir öneme sahiptir. 2015 senesinde meydana gelen Sur olayları esnasında zarar gören tarihi yapı, yaklaşık 4 yıllık bir tadilatın ardından 2019 senesinde tekrardan ibadete açılmıştır.

•             Adres: Fatihpaşa, Fatih Sk. No:2, 21200 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: Gün boyu

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

6. Diyarbakır Ulu Camii (Mar Toma Kilisesi)

Diyarbakır Ulu Cami-3

Burası neresi? Anadolu’nun en eski yapılarından birisidir. Diyarbakır fethedilmeden önce şehrin en büyük kilisesiydi. Eski adıyla Mar Toma Kilisesi, 639 yılında Diyarbakır’ın fethiyle beraber cami olarak kullanılmaya başladı. Ulu Camii İslam dünyası için önemli bir tarihi mirastır. Ulu Camii, İslam dünyasının 5. Harem-i Şerifi olarak kabul edilmektedir. Bu da demek oluyor ki Kabe’den sonra İslamiyet için merkez sayılan 4. nokta Ulu Camii!

1115 senesinde meydana gelen yangından dolayı büyük zarar gören yapı, geçmişten günümüze birçok kez onarımdan geçerek sağlam bir şekilde günümüze ulaşmayı başarabilmiştir. Caminin inşasında genellikle taş malzeme kullanılmıştır. Caminin mihrap ve minberi zarar gördüğü için Osmanlı zamanında değiştirilmiştir. Bu nedenle orijinal halinin nasıl olduğu hakkında bilgi bulunmamaktadır. Tavandaki kalem işi süslemeleri ise caminin en çekici noktalarından biri konumunda bulunmaktadır.

Neden gitmeliyim? Ulu Camii, Diyarbakır’ın camileri içinde en ünlü ve en büyük olanıdır. Aynı zamanda Anadolu’da görülebilecek en eski camilerden biri olması da burasını anlamlı bir tarihi ziyaret noktası haline getirmektedir.

•             Adres: Cami Kebir, Pirinçler Sk. 10 A, 21300 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: Gün boyu

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

7. Dört Ayaklı Minare

Depremde hasar gören Dört Ayaklı Minare güçlendirildi

Burası neresi? Dört Ayaklı Minare, bir cami değil camiden geriye kalan bir minaredir. Sur içinde yer alan Dört Ayaklı Minare, Diyarbakır’ın dikkat çeken gezi  noktalarından biri. Şeyh Matar Camii’ne ait 4 ayaklı minare, 1500’lü yıllarda Akkoyunlu hükümdarı Kasım Han tarafından yaptırılmış. Minare, sıralı bir şekilde siyah ve beyaz taşlardan inşa edilmiş olup, bu durum minareye oldukça estetik bir görüntü sağlamıştır. Cami, Şeyh Mutahhar’ın gömülü olduğu alan içinde yer aldığından dolayı ayrı bir öneme sahiptir.

Günümüzde çarşı ortasında kalmış 4 ayaklı minare şehri ziyaret edenleri hayrete düşürüyor. Minarenin her bir ayağının İslamiyetin bir mezhebini temsil ettiği düşünülmektedir. 500 yıllık tarihiyle işlek bir caddede yer alan minare korunmadığı için tüm tehlikelere açık vaziyette.

Neden gitmeliyim? Bölgeye gelen ziyaretçilerin ise fotoğraf çekim noktası olmuş durumda. Minare, Diyarbakır’daki Akkoyunlulara ait en önemli anıtsal değerlerin başında gelmektedir. Dört ayak üzerine yükselen dünyadaki tek minare olması da yapıya ayrı bir değer katmaktadır.

•             Adres: Savaş, Yenikapı Sk. No:25, 21200 Sur/Diyarbakır

•             Ziyaret saatleri: Gün boyu

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

Müzeler

8. Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi

yılmaz tarancı kitap

Burası neresi? Diyarbakır doğumlu şair için düzenlenen müze, 1733 senesinde inşa edilmiş bir konakta bulunuyor. Bu konak Cahit Sıtkı Tarancı’nın doğumuna ve çocukluk yıllarına tanıklık etmiştir. Bina içinde toplamda 14 oda bulunmaktadır ve binanın inşasında şehirdeki birçok konakta olduğu gibi bazalt taşı kullanılmıştır. Konak, şairin ailesinden 1973 senesinde satın alınarak restore edilmiş ve 1974 senesinde müze olarak ziyarete açılmıştır.

Neden gitmeliyim? Müze içinde sergilenen Cahit Sıtkı Tarancı’ya ait pek çok şahsi eşya ve belge bulunmaktadır. Bu nedenle bu önemli şairimizi yakından tanımak isterseniz bu tarihi konaktaki müzeyi ziyaret edebilirsiniz.

•             Adres: Cami Kebir, Telgrafhane Sk. No:19, 21300 Sur/Diyarbakır

•             Telefon: (0412) 223 89 58

•             Ziyaret saatleri: Kış dönemi 08.00-17.00; Yaz dönemi 10.00-17.00 (Pazartesi günleri kapalı)

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

9. AHMET ARİF EDEBİYAT MÜZESİ

Diyarbakır Ahmed Arif Edebiyat Müzesi

Burası neresi? Ahmet Arif, Diyarbakır’ın yetiştirdiği en önemli şairlerin başında gelmektedir. Onun adına açılan edebiyat müzesinin bulunduğu Diyarbakır Konağı ise yaklaşık olarak 120 yıllık oldukça tarihi bir yapı. Bina, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kontrolünde, 2011 senesinde restore edilerek ziyarete açılmıştır.

Müze içinde ziyaretçileri Ahmet Arif’e ait pek çok önemli kişisel eşya, el yazısıyla yazdığı şiirler, şaire ait fotoğraflar bulunmaktadır. Müzede bulunan kütüphanede de birçok önemli kitap yer alıyor. Müzeye ismini veren Ahmet Arif, 1991 senesinde geçirdiği kalp krizi sonucu yaşamını yitirmiştir.

Neden gitmeliyim? Edebiyatımızın ünlü isimlerinden olan Ahmet Arif’i daha yakından tanımak, onun sanatına dokunmak ve yaşamından izlere tanıklık etmek için bu müzeyi listenize eklemenizi öneriyoruz.

•             Adres: Merkez, Suriçi, Sur, Diyarbakır

•             Telefon: 0412 224 8022

•             Ziyaret saatleri: Hafta içi her gün 09.00-17.00

•             Giriş ücreti: Ücretsiz

10. Diyarbakır Arkeoloji Müzesi

Diyarbakır Arkeoloji Müzesi ziyarete açılıyor

Burası neresi? Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’nin tarihi 1934 senesine dayanıyor ve müze, ilk olarak Zinciriye Medresesi içinde açılmıştır. Uzun yıllar boyunca burada sergilenen eserler, 1985 senesinde şu anki binasına taşınmıştır ve 1993 senesinde ziyarete açılmıştır.

Müze içinde Diyarbakır ve çevresinde gerçekleştirilen kazılarda elde edilen Prehistorik dönemden Bizans, Selçuklu, Osmanlıya kadar pek çok önemli kalıntı sergilenmektedir. Bu eserler arasında Roma dönemine ait heykeller, Bizanslılara ait lahitler, çivi yazılı Asur stelleri gibi çok önemli eserler yer almaktadır. Yakın zamanda Körtik Tepe’den elde edilen buluntular da gene bu müzede sergilenmektedir. Müze içinde toplamda 10.000’in üzerinde eser bulunmaktadır.

Neden gitmeliyim? Diyarbakır civarındaki arkeolojik kalıntılara dair uğrayabileceğiniz en kapsamlı müze olması, burayı bu açıdan çok değerli kılmaktadır.

•             Adres: Cevat Paşa, 21300 Sur/Diyarbakır

•             Telefon: 0412 224 67 40

•             Ziyaret saatleri: 08.00-17.00 (Pazartesi günleri kapalı)

•             Giriş ücreti: 10₺. Müzekart geçerli

Kaynak: Haber Merkezi