Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için prim gün sayısı ve yaş şartı belirleyici olurken, ağır ve riskli mesleklerde çalışanlar "yıpranma payı" sayesinde daha erken emekli olabiliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma koşulları ağır ve riskli olan meslek grupları için uyguladığı Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), halk arasındaki adıyla "Yıpranma Payı" kapsamını 2026 yılı itibarıyla genişletti.
Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen bu uygulama, çalışanların prim gününe ilave gün ekliyor ve biriken sürelerle emeklilik yaşından da indirim sağlıyor; 2026'ya kadar sınırlı kalan kapsam, yeni düzenlemelerle genişledi.
YIPRANMA PAYI NEDİR, NE SAĞLAR?
Yıpranma payı, ağır işlerde çalışanların her yıl için ilave prim günü kazanması anlamına geliyor. Normal şartlarda bir çalışan yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan mesleklerde bu süre risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün artıyor. Örneğin yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte 12 ay çalıştığınızda SGK priminizi 360 gün yerine 450 gün olarak işliyor.
YAŞ ŞARTINDAN DA DÜŞÜYOR
Uygulama yalnızca prim gününü artırmakla kalmıyor, kazanılan ilave süre emeklilik yaş haddinden de düşüyor. Biriken süreler, emeklilik yaşını 5 yıla kadar (bazı çok ağır işlerde 8 yıla kadar) erkene çekebiliyor.
2026 yılında yapılan düzenlemeyle yıpranma payı kapsamı genişledi ve yeni riskli iş kolları ile sağlık sektöründeki bazı alanlar daha güçlü şekilde listeye girdi.
LİSTEDEKİ MESLEKLER
Gazeteciler: Sarı basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve Yeraltı İşçileri: En yüksek paya sahiptirler. (Yılda 180 gün, yani 6 ay).
Güvenlik Güçleri: Asker, Polis, MİT mensupları, Cezaevi infaz koruma memurları (Gardiyanlar).
Ağır Sanayi: Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva üretimi, asit üretimi gibi zehirli maddeyle çalışanlar.
İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri.
Öte yandan çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları da 2026 itibarıyla listeye dahil edildi.
