Diyarbakır’ın bir yönetim merkezi olarak şekillenmesi, Dicle Nehri’ne hakim bir tepede yükselen İçkale ile başlar. Tarihi kayıtlara ve arkeolojik verilere göre, şehrin bilinen ilk hakimleri MÖ 3000 ile MÖ 1800 yılları arasında bölgede büyük bir güç olan Hurriler olmuştur.
Hurriler, sadece bölgeyi ellerinde tutmakla kalmamış, aynı zamanda şehrin sosyal ve mimari dokusuna yön veren bir yönetim modeli geliştirmişlerdir.
SINIFSAL YERLEŞİM VE VİRAN KALE’NİN GİZEMİ
Hurri yönetimi döneminde şehir, bugün bile izleri görülebilecek stratejik bir düzene sahip oldu. Toplumu yöneten aristokrat kesim ve askeri güçler, güvenlik gerekçesiyle etrafı surlarla çevrili olan kalede ikamet ederken; tarihi surları ilk olarak yapanlar da Hurriler oldu.
Öte yandan halk ise üretimle uğraşırken, İçkalenin dışındaki alanlarda, bugünkü sur içi ve çevresinde yaşamını sürdürüyordu.
Bugün halk arasında "Viran Kale" olarak adlandırılan höyük, Hurrilerin yönetim merkezi olarak kabul edilir. Bu bölgede yapılan titiz kazı çalışmaları, şehrin sadece yönetim tarihini değil, yerleşim geçmişini de çok daha geriye çekmiştir.
