Batman-Diyarbakır karayolu üzerinde stratejik bir noktada yer alan ve Diyarbakır’ın merkez ilçeler haricinde Ergani’den sonraki en büyük ilçesi olan Bismil, binlerce yıllık efsaneleri ve arkeolojik zenginlikleriyle dikkat çekiyor.
Halk arasında anlatılan köklü bir hikaye, ilçenin isminin ve kuruluşunun dramatik bir isyana dayandığını gösteriyor.
KÖLE İSYANINDA KURULDU
"Bistmal" rivayete göre, yaklaşık 2000 yıl önce Pers bölgesinden gelen köle tacirleri, Bismil yakınlarında konaklarken büyük bir isyanla karşılaşır. Kölelerin özgürlük mücadelesi sonucu tacirler etkisiz hale getirilir ve serbest kalan grup, bugün Kurmuşlu Köyü yakınlarındaki mağaralara ve Dicle Nehri kıyısına yerleşir. Ancak Dicle’nin hırçın suları ve yatak değiştirmesi, bu ilk yerleşimi kalıcı kılmaz.
Güvenli bir yer arayan halk, bugünkü Kırkpınar mevkiine taşınarak burada 20 hanelik yeni bir yaşam kurar. Kürtçede "20 ev" anlamına gelen "Bistmal" ismi, zamanla dilden dile değişerek bugünkü "Bismil" halini alır.
ÇOK SAYIDA HÖYÜK BULUNUYOR
Höyüklerde Saklı Uygarlıklar İlçe merkezi modern bir görünüme sahip olsa da, çevresindeki çok sayıda höyük Neolitik dönemden bu yana kesintisiz bir yaşamın izlerini taşıyor.
Ilısu Barajı (HES) Projesi kapsamında Diyarbakır Müze Müdürlüğü koordinesinde yürütülen 13 farklı kurtarma kazısı, toprağın altındaki binlerce yıllık sırları açığa çıkarıyor. Bu kazılarda elde edilen paha biçilemez tarihi eserler, bölgenin kadim kültürünü yansıtmak üzere Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’nde ziyaretçilerini bekliyor.
