UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve Çin Seddi’nin ardından dünyanın en uzun ve en geniş savunma surlarından biri olarak kabul edilen tarihi Diyarbakır Surları, görkemli burçlarının yanı sıra şehre hayat veren asırlık kapılarıyla da zamana meydan okuyor.
Yaklaşık 6 kilometre uzunluğundaki bu devasa yapı, yüzyıllar boyunca kentin hem dış dünyayla bağlantısını sağladı hem de ticaret ve askeri stratejinin merkezi oldu.
GÜNEŞLE AÇILIP GÜNEŞLE KAPANAN ASIRLIK TARİH
Diyarbakır Surları, 19. yüzyılın başına kadar son derece katı bir güvenlik protokolüyle yönetiliyordu. Şehrin dış dünya ile olan tüm bağını oluşturan ana kapılar, her sabah güneşin doğuşuyla birlikte ardına kadar açılır, güneşin batışıyla ise güvenliğin sağlanması amacıyla kilitlenirdi.
Roma, Bizans, Abbasi, Mervani, Selçuklu ve Artuklu gibi onlarca medeniyetin izlerini taşıyan surlar ve kapılar üzerinde, bu dönemlere ait eşsiz kitabeler, geyik, boğa, aslan ve kartal gibi simgesel hayvan kabartmaları yer alıyor.
SURLARIN 4 ANA KAPISI VAR
Kuzey Mezopotamya'nın en büyük ticaret ağını kontrol altında tutan Diyarbakır Surları'nda kenti dış dünyaya bağlayan 4 ana kapı bulunuyor:
Dağ Kapı (Harput Kapısı): Şehrin kuzeyinde, iki silindirik burç arasında yer alır. Üzerinde Roma İmparatorluğu'ndan Abbasilere kadar birçok dönemin izini taşıyan Latince ve Grekçe kitabeler ile mistik el figürleri ve av sahneleri yer alır.
Mardin Kapı: Şehrin güney ovalarına açılan tek kapıdır. Geçmişte üç girişli olduğu bilinen kapının günümüze sadece orta bölümü ulaşabilmiştir. Üzerinde İslam öncesi dönemlere ait hayvan ve bitki figürleri mevcuttur.
Yeni Kapı (Dicle / Su Kapısı): Şehrin doğusunda yer alan tek girişli bu kapı, kenti doğrudan hayat kaynağı olan Dicle Nehri'ne bağlar. Bizans dönemi mimari karakterini günümüze kadar korumayı başarmıştır.
Urfa Kapı (Rum Kapısı): Kentin batı cephesinde yer alan ve Artuklular döneminde köklü bir onarımdan geçen 3 girişli kapıdır. Sol girişinde gücü simgeleyen stilize edilmiş boğa ve kartal figürleri dikkat çeker.
