Yalan haberleri nasıl anlayabiliriz-4?
3) İddialar ne kadar doğru?
Bir gönderinin, iletilen bir mesajın veya yönlendirilen bir haber ya da metnin içeriğini de inceleyip sorgulamamız gerekir: İddia edilen veya gösterilen şey tutarlı ve gerçekçi görünüyor mu?
Bunu öğrenmenin en basit yollarından biri, internet arama motorları aracılığıyla konu hakkında küçük bir araştırma yapmak. Örneğin, bir politikacı çok önemli bir şey söylediyse ya da büyük tepki aldıysa, bu diğer medya organlarında da mutlaka yer alacaktır. Pek çok arama motorunun "Haber" sekmesi mevcut. Burada, arama yapılan kişi, olay ya da kavramla ilgili haberler, genellikle en güncel veya popülerden başlamak üzere sıralanır. Ayrıca siz de filtreler yardımıyla tarih ve dil gibi parametreleri düzenleyip daha kesin sonuçlara ulaşabilirsiniz.
Resmî organların ve tanınmış kurumların sayfaları da güvenilir bilgiler için iyi bir referans noktasıdır. Örneğin, Almanlar koronavirüs konusunda en sağlıklı bilgileri Robert Koch Enstitüsü'nün internet sitesinden takip ediyor.
YouTube ve benzeri platformlardaki bireysel videolara da temkinli yaklaşmak gerekir. Burada konuşanlar, alanında uzman olsalar bile eğer belirli bir kurum adına konuşmuyorsa, sadece kişisel görüşlerini açıklıyor demektir. Bu nedenle de söylemlerin herhangi bir kurumsal ya da resmî bağlayıcılığı yoktur. Kaldı ki bu kişiler, nesnel veya profesyonel değil de kişisel inanç ya da siyasi görüşleri doğrultusunda bir açıklama yapmış da olabilir.
Bazı durumlarda da videodaki söylemlerin, güncel durumu yansıtmaması mümkün. Videonun platforma yüklendiği tarihin yeni olması, o kaydın yeni olduğu anlamına gelmez. Eski bir açıklamanın "yeniymiş” gibi sunulmuş olabileceğini sakın unutmayın!
Bu bölümle ilgili son bir tavsiye daha: Yalan haberlerle mücadele etmeyi amaç edinmiş çeşitli internet siteleri de var. Hatta bazıları, asparagas haberleri açıkça ifşa etmektedir. Örneğin Almanca haber içeriklerin doğruluğunun teyit edilebileceği başlıca portallar arasında Correctiv, Hoaxsearch ve tabii ki Türkçe dahil 30 dilde haberlerin yer aldığı Deutsche Welle bulunmaktadır.
