Mezopotamya ve tarih-10
Mezopotamya ve tarih-10
Dönemin yazıları önemli bir kaynak
Literatürde “Midillili Zachariah” veya “Hatip
Zachariah” olarak geçen ve 465 yılında doğan
Zachariah’ın, 536 yılından sonra öldüğü bilinmektedir.
Yazdığı Kilise tarihi adlı Süryanice eseri
ise ölümünden sonra, 569 yılında Amida’da derlenmiştir.
Her ne kadar adı kilise tarihi olarak
geçse de, dönemin seküler olaylarına geniş yer
vermiştir ve bölge coğrafyasına ilişkin dönemin
önemli kaynakları arasındadır. Devrin Grek müelliflerinden
olan Malalas ise 490 yılında Antiochia’da
doğmuş, muhtemelen 540’lı yıllarda Konstantinopolis’e
taşınmıştır. Yazdığı eser Bizans kronikleri
arasında evrensel bir kronik olması açısından
ayrı bir yerde durmaktadır ve Hz. Âdem’den 565
yılına kadar gelen dönemi içermektedir. Bizim
açımızdan önemi ise Antakya ve Suriye çevresinden
önemli detaylara değinmiştir. Dolayısıyla bilhassa
Fırat havzasına dair önemli eserlerden biridir.
En hatırı sayılır çalışma
Bölgenin yerlisi olan bir başka Süryani müellif
ise Mar Yeşua’dır. Edessa’lı bir rahip olan Yeşua’nın
hangi tarihte doğup öldüğü bilinmemektedir.
Fakat yazdığı vakayiname tarzındaki eseri 494
ve 507 yılları arasındaki dönemi kapsar.
Eserin İngilizce tercümesinin yanı sıra 1958
yılında Türkçeye çevrilmiş metni mevcuttur.
Mar Yeşua’nın bu çalışmasıyla, biz araştırmacılar
bölgenin tarihi coğrafyasının yanı sıra kısmen
sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik durumuna da
vakıf olabilmekte ve bölgedeki şehirlerde yaşayan
toplumların günlük yaşantılarına ait çok nadide
bilgiler elde edebilmekteyiz. Dolayısıyla bölgeye
ilişkin kaynaklar arasında bu özelliğiyle oldukça
orijinal bir hal almıştır.
Bununla da kalmayıp o dönemde Bizans ve
Sâsâni ordusundaki ücretli askerler arasında bulunan
Hunlar hakkında değeri ölçülemez bilgiler edinmekteyiz.
Bu yönleri ile dönem kaynakları arasında
hatırı sayılır ölçüde önemli ve kıymetli bir çalışmadır.
