Mezopotamya ve tarih-8
Mezopotamya ve tarih-8
Sâsâniler ile yapılan
savaşlara yer veriliyor
Orijinal metnin yanı sıra İngilizce tercümesi
Loeb klasiklerince yayınlanmıştır. Ammianus Marcellinus’un
önemi, IV. yüzyılda bölgedeki kale ve
şehirleri çok detaylı anlatması açısından ileriki
dönem kaynaklarıyla bir karşılaştırma yapıp iki
devletin sınır hattında, şehirlerinde ve müstahkemlerinde
zaman içinde ne gibi değişimlerin olduğunu
gözlem imkânı sağlamıştır.
Devrin bir diğer önemli eseri bir imparatorun
bizzat yazdığı tarihtir. İmparator Julian, kuzeni II.
Konstantius’a methiye için kaleme aldığı eserde
Sâsâniler ile yapılan savaşlara yer vermiştir. Bu
eser ilk kez 1880 yılında Leiden’de neşredilmiş
olup 1928 yılında ise İngilizce tercümesi yapılmıştır.
Süryani yazarlar konuyu ele aldı
IV. yüzyılın sonlarında doğru gelindiğinde, bir
diğer deyişle Roma-İran mücadelesinin kızışmaya
başladığı dönemde bölgeye ilişkin kaynakların da
geniş yazı ve belgelerine rastlamak mümkün. Zira
artık başkent Konstantinopolis’e taşınmış, devletin
dikkati doğuya yönelmiştir. Ayrıca bu dönemden
itibaren nadiren Ermeni müellifler karşımıza çıkmaya
başlamışsa da, Romalı müelliflerin yanı sıra
bilhassa Süryani yazarların eserlerinin artmakta
olduğunu görmekteyiz. Bunun bölgedeki hareketlilikle
doğru orantılı olduğu değerlendirmesi bizce
pek yanlış olmaz. V. yüzyılın Grek müelliflerinden
biri olan Theodoret (ya da Theodoretus), 393-466
yılları arasında yaşamış devrinin önemli bir din
bilginidir. Antakya’nın yerlisi olan Theodoret,
Cyrrhus patrikliği yapmış, Nestorius ile İskenderiyeli
Cyril arasındaki dönemin popüler kristolojik tartışmalarına
müdahil olmuştur. Onun yazdığı Kilise
Tarihi adlı eser, Eusebius’un devamı hüviyetinde
olup 425 yılına kadar gelir. Bunun yanı sıra araştırmamıza
konu olan bölgeyle alakalı bir diğer
eseri Suriye veMezopotamya’daki keşişler ile ilgilidir.
