Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan buğday fiyatları, masada yapılan bir muhasebe hesabı gibi görünse de tarladaki gerçeklerle karşılaştırıldığında üreticiyi tatmin etmekten çok uzak kalmaktadır.

Toprak Mahsulleri Ofisi, 2026 yılı için makarnalık ve ekmeklik buğday alım fiyatını ton başına 16.750 TL olarak açıklamıştır. Desteklerle birlikte değerlendirildiğinde bu rakam ilk bakışta üreticiyi koruyan bir fiyat gibi sunulsa da, artan girdi maliyetleri ve üretim sürecindeki finansman yükü dikkate alındığında sahadaki karşılığının çok daha farklı olduğu görülmektedir.

Girdi maliyetleri ne kadar dip fiyatlardan gösterilse de Bugün bir ton buğdayın üretim maliyeti yaklaşık 15.500 TL seviyesine ulaşmıştır. Açıklanan fiyatlar dikkate alındığında üreticinin ton başına elinde kalan miktar yaklaşık 1.250 TL'dir.

Şimdi bu hesabı biraz daha somutlaştıralım.
400 dekar arazi işleyen bir çiftçinin sezon boyunca yaptığı harcamalar, kullandığı krediler, ödediği mazot, gübre, ilaç, işçilik ve diğer girdiler düşünüldüğünde yaklaşık 2 milyon 480 bin TL'lik bir ekonomik yükün altına girdiği görülmektedir.

Bir yıllık emeğin, riskin ve yatırımın sonunda çiftçinin elinde kalan kazanç ise yaklaşık 200 bin TL'dir.

Bu rakam ilk bakışta yüksek gibi gelebilir. Ancak bu gelir bir yıllık çalışmanın karşılığıdır. Yılın 12 ayına bölündüğünde aylık yaklaşık 16-17 bin TL'ye denk gelmektedir.

Yani milyonlarca liralık borç ve yatırım riskini üstlenen, kuraklıkla mücadele eden, don tehlikesi yaşayan, ürününü hastalıklardan korumaya çalışan çiftçiye reva görülen gelir; bugün bir asgari ücretin dahi altında kalmaktadır.

Sorulması gereken soru şudur:
2 milyon 480 bin TL'lik sermayeyi riske atan bir üretici, bir yılın sonunda asgari ücretin yarısına denk gelen bir gelirle nasıl ayakta kalacaktır?

Tarım yalnızca ekonomik bir faaliyet değildir. Tarım, gıda güvenliğidir. Tarım, stratejik bağımsızlıktır. Tarım, milletin sofrasındaki ekmektir.

Eğer üretici kazanmıyorsa, açıklanan fiyatlar üreticiyi üretime teşvik etmiyor demektir. Eğer üretici her yıl daha fazla borçlanıyor ve daha az kazanıyorsa, ortada yalnızca bir fiyat politikası sorunu değil, üretimin sürdürülebilirliğini tehdit eden ciddi bir planlama sorunu vardır.

Bu nedenle açıklanan rakamlar matematiksel bir hesap gibi görünse de, ortaya çıkan sonuç çiftçinin alın terini ve emeğini görmezden gelen bir tabloyu göstermektedir.